Een nieuwe schuur in de tuin is ideaal als berging, werkplaats of fietsenstalling. Maar mag je zomaar bouwen, of is een vergunning verplicht? Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 van kracht werd, zijn de regels voor vergunningsvrij bouwen veranderd. Per 1 januari 2026 is ook het overgangsrecht verlopen, zodat alleen de nieuwe regels nog telden. Goed nieuws: voor veel schuren op het achtererf heb je helemaal geen vergunning nodig, mits je binnen de maatvoering blijft. Dit artikel helpt je stap voor stap bepalen of jouw schuur vergunningsvrij gebouwd kan worden.
Wat betekent vergunningsvrij bouwen precies?
Vergunningsvrij betekent dat je geen omgevingsvergunning hoeft aan te vragen bij de gemeente. Toch is het nooit regelvrij. Je blijft altijd gebonden aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), de technische bouwregelgeving die eisen stelt aan constructieve veiligheid, brandveiligheid en ventilatie. Naast het Bbl speelt ook het gemeentelijke omgevingsplan een rol: lokale regels kunnen extra beperkingen opleggen, bijvoorbeeld in beschermde dorpsgezichten of bij monumentale panden.
De vergunningscheck op vergunningcheck.omgevingswet.nl geeft je op basis van jouw adres en bouwplan een eerste indicatie of je een vergunning nodig hebt. Gebruik die altijd als startpunt voordat je materialen koopt. De tool combineert rijkseisen met gemeentelijke omgevingsplannen en geeft een concreet antwoord.
Waar mag je vergunningsvrij bouwen: het achtererfgebied
Vergunningsvrij bouwen voor bijgebouwen, zoals een schuur, berging of tuinhuis, mag uitsluitend in het achtererfgebied. Dat is het gedeelte van je perceel dat achter de achtergevel van de woning ligt, inclusief het verlengde van die gevel. In de meeste gevallen is dit de tuin achter je huis.
Drie locatieregels gelden altijd:
- De schuur staat volledig achter de achtergevel of zijgevel (of het verlengde daarvan).
- De schuur staat niet voor de voorgevel of in het voorerfgebied.
- Bij een hoekwoning telt de zijgevel aan de straatkant als voorerfgebied. Bebouwen daar is niet vergunningsvrij.
Twijfel je waar de achtergevelrooilijn precies ligt? Meet dan de afstand van de achterkant van je woning tot de erfgrens en controleer dit met een situatietekening via het kadaster of het Omgevingsloket.
Maximale maten: hoogte, oppervlakte en bebouwingspercentage
Binnen het achtererfgebied gelden strikte maatvoeringen. De belangrijkste grenzen voor een vergunningsvrije schuur zijn:
- Maximale hoogte bij plat dak: 3 meter.
- Maximale hoogte bij zadeldak: 5 meter.
- Afstand tot perceelgrens: staat de schuur dichter dan 1 meter bij de erfgrens, dan mag de hoogte aan die zijde maximaal 3 meter zijn, ook bij een zadeldak.
- Maximale oppervlakte per bijgebouw: los van het totale bebouwingspercentage mag een aaneengesloten bijgebouw maximaal 150 m² groot zijn.
Naast de hoogte geldt een bebouwingspercentage voor het totale achtererfgebied. Alle bijgebouwen samen mogen dat percentage niet overschrijden:
| Grootte achtererfgebied | Maximaal vergunningsvrij te bebouwen |
|---|---|
| Tot 100 m² | 50% van het achtererfgebied |
| 100 tot 300 m² | 50 m² plus 20% van het deel boven 100 m² |
| Meer dan 300 m² | 90 m² plus 10% van het deel boven 300 m², maximaal 150 m² |
Heb je een achtererf van 200 m²? Dan mag je 50 m² plus 20% van 100 m² = 70 m² bebouwen. Let op: al bestaande bijgebouwen tellen mee in die berekening. Een bestaande garage van 20 m² laat dan nog 50 m² ruimte voor een nieuwe schuur.
Constructieve en technische eisen uit het Bbl
Ook zonder vergunning moet je schuur voldoen aan de technische voorschriften uit het Bbl. De belangrijkste eisen voor een eenvoudige berging of tuinschuur:
- Fundering: de schuur moet stabiel staan en windbelasting kunnen weerstaan. Een betonnen strip- of poerfundering is voor de meeste grondsoorten geschikt. Op slappe grond (veengebied) is een langere paal of een vlakke betonplaat beter.
- Skelet en constructie: het regelwerk moet veilig zijn bij normaal gebruik, sneeuwbelasting en windbelasting. Gebruik regelwerk van minimaal 45 bij 70 mm, hart-op-hart 60 cm.
- Brandveiligheid: staat de schuur dichter dan 1 meter bij de erfgrens, dan gelden extra eisen aan de brandwerendheid van de gevel (WBDBO minimaal 20 minuten). Gebruik dan houtskeletbouw met brandwerende beplating of metselwerk als gevel aan die zijde.
- Dakoverstekken: een dakoverstrek mag maximaal 50 cm uitsteken buiten het bebouwingsgebied.
- Ventilatie: een schuur zonder verblijfsfunctie hoeft niet mechanisch geventileerd te zijn, maar voorzie altijd in enige luchtcirculatie om vocht te voorkomen.
Veelgemaakte fouten bij vergunningsvrij bouwen
Veel mensen onderschatten de regels en lopen achteraf tegen problemen aan. De meest gemaakte fouten:
- Bouwen vóór de achtergevelrooilijn: een schuur die iets voor de achtergevel uitsteekt valt buiten het achtererfgebied en is niet vergunningsvrij.
- Vergeten bestaande bebouwing mee te tellen: een al aanwezige garage of tuinhuis telt mee bij het bebouwingspercentage. Sommige mensen bouwen een tweede schuur zonder dit te berekenen.
- Hoogte verkeerd meten: hoogte wordt gemeten vanaf het aangrenzend maaiveldniveau, niet vanaf de vloer van de schuur. Een opgehoogd terras telt als referentieniveau.
- Gemeentelijk omgevingsplan vergeten: in sommige wijken of bij karakteristieke bebouwing gelden aanvullende restricties via het gemeentelijke omgevingsplan, die strenger zijn dan de rijksregels.
Stap voor stap: van plan naar schuur
Stap 1: Check het achtererfgebied — Meet je perceel op en bepaal waar de achtergevelrooilijn ligt. Alles achter die lijn is achtererfgebied.
Stap 2: Bereken de beschikbare ruimte — Gebruik de tabel hierboven om te bepalen hoeveel m² je nog mag bebouwen. Trek bestaande bijgebouwen af van het maximum.
Stap 3: Doe de vergunningscheck — Ga naar vergunningcheck.omgevingswet.nl en voer je adres en bouwplannen in. Bewaar het resultaat als pdf voor je eigen dossier. De check duurt gemiddeld vijf minuten.
Stap 4: Controleer het gemeentelijk omgevingsplan — Zoek je gemeente op via het Omgevingsloket en check of er aanvullende regels gelden voor bijgebouwen in jouw wijk.
Stap 5: Bespreek het met je buurman — Bouwen op of dicht bij de erfgrens is juridisch vergunningsvrij mogelijk, maar een goed gesprek met de buurman voorkomt conflicten achteraf.
Stap 6: Bouw conform Bbl — Leg de fundering aan, bouw het skelet op en zorg dat de schuur stabiel en brandveilig is. Bewaar je bouwtekeningen en materiaaloverzicht voor toekomstige referentie.
Wanneer heb je toch een vergunning nodig?
Er zijn situaties waarbij je ondanks bovenstaande regels toch een omgevingsvergunning moet aanvragen. Dat is het geval als:
- je woning staat in een beschermd stads- of dorpsgezicht;
- je woning een Rijksmonument of gemeentelijk monument is;
- het gemeentelijk omgevingsplan vergunning verplicht voor bijgebouwen (sommige gemeenten hanteren lagere maxima dan de rijksregels);
- je de schuur wil gebruiken als woonruimte of nachtverblijf;
- het bouwwerk ook maar op één punt de vergunningsvrije maten overschrijdt.
Een omgevingsvergunning aanvragen kost bij de meeste gemeenten tussen de €100 en €400, afhankelijk van de bouwsom. Dat is een kleine investering vergeleken met achteraf slopen op last van de gemeente. Informatie over de aanvraagprocedure vind je via rijksoverheid.nl.
Materialen en kosten: een globaal overzicht
Wat kost een schuur bouwen in 2026? Dat hangt sterk af van de grootte, het materiaal en of je zelf de handen uit de mouwen steekt.
- Houten schuur (doe-het-zelf, ca. 12 m²): materiaalkosten €800 tot €1.800, inclusief fundering, regelwerk, beplating en dak.
- Prefab tuinhuis (kant-en-klaar pakket, ca. 12 m²): €1.200 tot €3.500 inclusief levering, exclusief fundering en plaatsing.
- Gemetselde schuur met plat dak (ca. 15 m²): €5.000 tot €12.000 bij een aannemer, inclusief materiaal en arbeid.
Laat je het bouwen door een aannemer, vraag dan minimaal drie offertes op en zorg dat de aannemer verklaart dat de schuur voldoet aan het Bbl.
Veelgestelde vragen
Mag ik een schuur van 20 m² vergunningsvrij bouwen?
Dat hangt af van je totale achtererfgebied en de al aanwezige bebouwing. Bij een achtererf van 80 m² mag je maximaal 40 m² bebouwen (50%). Een schuur van 20 m² is dan prima vergunningsvrij, mits de hoogte klopt en er geen andere bijgebouwen staan.
Hoe hoog mag mijn schuur zijn zonder vergunning?
Bij een plat dak maximaal 3 meter. Bij een zadeldak maximaal 5 meter. Staat de schuur dichter dan 1 meter bij de perceelgrens, dan geldt ook bij een zadeldak een maximum van 3 meter aan die zijde.
Telt een overkapping ook mee als bijgebouw?
Ja. Een carport, pergola met dicht dak of tuinoverkapping telt mee bij het bebouwingspercentage. Een open latwerk zonder waterdicht dak valt er doorgaans buiten, maar check dit via de vergunningscheck op vergunningcheck.omgevingswet.nl.
Mag ik op de erfgrens bouwen?
Dat mag bij vergunningsvrij bouwen, mits de schuur voldoet aan de brandveiligheidseis (WBDBO minimaal 20 minuten aan die zijde) en de hoogte maximaal 3 meter is aan de kant van de buren. Bespreek het van tevoren met je buurman.
Wat als mijn schuur achteraf te groot blijkt?
De gemeente kan handhavend optreden en je verplichten de schuur te slopen of te verkleinen. In sommige gevallen is legalisatie mogelijk via een alsnog aan te vragen omgevingsvergunning, maar dat is niet gegarandeerd.
Geldt vergunningsvrij ook voor een slaapgedeelte in de schuur?
Nee. Zodra een bijgebouw bestemd is voor permanente bewoning of nachtverblijf, zijn aanvullende eisen van toepassing en is een omgevingsvergunning vrijwel altijd vereist.
De regels voor vergunningsvrij bouwen zijn vastgelegd in de Omgevingswet en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Lokale uitzonderingen staan in het gemeentelijk omgevingsplan. Controleer altijd de actuele situatie via rijksoverheid.nl of het Omgevingsloket voordat je begint met bouwen. Bij twijfel vraag je een omgevingsvergunning aan bij je gemeente; dat geeft zekerheid en voorkomt kostbare conflicten achteraf.