Een radiator die bonkt, gorgelende geluiden maakt of alleen onderaan warm wordt, heeft hoogstwaarschijnlijk lucht in het systeem. Dat klinkt technisch, maar ontluchten is een klus die vrijwel iedereen zelf kan uitvoeren met een klein hulpmiddeltje: het ontluchtingssleuteltje. Daarna moet de waterdruk van de cv-ketel worden gecontroleerd en eventueel worden bijgevuld. Doe je dat niet, dan start de ketel na een tijdje een foutmelding of werkt de verwarming minder efficiënt. In dit artikel leer je het volledige proces in de juiste volgorde, zodat je radiatoren weer volop warmte afgeven.
Wanneer moet je ontluchten?
Lucht hoopt zich op in radiatoren wanneer:
- Je de cv-installatie hebt bijgevuld of een radiator hebt vervangen
- Je nieuwe radiatoren hebt laten plaatsen
- De verwarming lang niet heeft gedraaid (begin van het stookseizoen)
- Radiatoren gorgelende of kloppende geluiden maken
- Radiatoren bovenaan koud blijven terwijl de onderkant warm is
Heb je meerdere radiatoren die slecht verwarmen? Ontlucht dan alle radiatoren in één sessie, want na het ontluchten daalt de waterdruk in het systeem en moet je toch bijvullen.
Wat heb je nodig?
- Ontluchtingssleuteltje (vierkant, €2 tot €5 bij iedere bouwmarkt of via rijksoverheid-gecertificeerde installateurs)
- Een handdoek of doekje
- Emmer of schaal (voor spetterend water)
- Pen en papier of telefoon om de waterdruk te noteren vóór en na het ontluchten
Het ontluchtingsventiel zit bovenaan de radiator, aan één van de zijkanten. Het is een klein, vierkant stiftje in een koperen dopje. Sommige moderne radiatoren hebben een ingebouwde automatische ontluchter — bij die modellen hoef je niets te doen.
Stap 1: waterdruk controleren voor het ontluchten
Kijk op de drukmeter van je cv-ketel voordat je begint. Die meter zit meestal op het voorpaneel van de ketel en toont de druk in bar. De juiste waterdruk voor een cv-installatie ligt tussen 1,5 en 2 bar bij een koude installatie (ketel aan de kant, radiatoren niet warm).
- Onder 1 bar: vul eerst bij voordat je gaat ontluchten, anders krijg je na het ontluchten een te lage druk en kan de ketel uitvallen.
- 1 tot 1,5 bar: je kunt ontluchten; vul daarna bij tot 1,5-2 bar.
- 1,5 tot 2 bar: prima; ga direct aan de slag.
- Boven 2,5 bar: te hoog — laat een monteur kijken, dit wijst op een probleem met het expansievat.
Stap 2: radiatoren ontluchten (de juiste volgorde)
Begin altijd op de laagste verdieping en werk naar boven toe. Lucht stijgt omhoog, dus de bovenste radiatoren bevatten doorgaans de meeste lucht. Door van onder naar boven te werken voorkom je dat je lucht van boven naar beneden duwt.
- Zet de thermostaat laag of schakel de verwarming uit. Wacht 10 minuten zodat het water rustiger staat — dat maakt ontluchten veiliger.
- Leg een doekje onder het ontluchtingsventiel van de eerste radiator.
- Steek het ontluchtingssleuteltje in het vierkante gaatje van het ventiel.
- Draai het sleuteltje een kwartslag naar links (tegen de klok in). Je hoort een sssst-geluid: dat is lucht die ontsnapt. Houd het doekje bij de hand want er kan ook een beetje water meesproeien.
- Zodra er een continue straal water uitkomt in plaats van lucht, draai je het ventiel direct weer dicht (rechtsom).
- Herhaal dit voor alle radiatoren, van beneden naar boven.
Let op: draai het ventiel nooit te ver open. Een kwartslag is genoeg. Bij oudere radiatoren kan een ventiel verroest zijn — forceer nooit, maar bespuit het met een kruipolie en wacht 10 minuten.
Stap 3: cv-ketel bijvullen na het ontluchten
Na het ontluchten is de waterdruk gedaald. Controleer de drukmeter opnieuw. Is de druk onder 1,5 bar gezakt? Dan vul je bij. Zo doe je dat:
- Zoek de vulslang of vulkraan van de ketel. Die zit meestal onder de ketel als een kleine slang met twee draaiknoppen of een hendel.
- Sluit de vulslang aan op de koude-wateraansluiting en het vulpunt van de ketel (bij sommige ketels zit dit al vast).
- Open de kraan(tjes) langzaam. Je ziet de drukmeter omhoog kruipen.
- Stop als de wijzer tussen 1,5 en 2 bar staat.
- Sluit de kraan(tjes) en koppel de vulslang los.
Noteer de datum waarop je hebt bijgevuld. Moet je elke paar weken bijvullen, dan is er een lek of een defect expansievat — laat dat nakijken door een erkend cv-monteur.
Kosten en besparing
Ontluchten kost je vrijwel niets: alleen de prijs van het sleuteltje (€2 tot €5) en wat tijd. Laat je het doen door een monteur, dan betaal je het uurtarief plus voorrijkosten. Erkende cv-monteurs (SCIOS-gecertificeerd) rekenen in 2026 gemiddeld €70 tot €100 per uur exclusief btw. Een ontlucht- en bijvulsessie duurt gemiddeld 30 tot 60 minuten, dus de arbeidskosten liggen al gauw op €75 tot €150. Dat spaar je zelf uit door het één keer per jaar zelf te doen aan het begin van het stookseizoen. Bovendien werkt een goed ontluchte installatie zuiniger: lucht in de radiatoren zorgt voor een minder efficiënte warmteoverdracht, wat je energierekening verhoogt.
Veelgemaakte fouten
- Ontluchten zonder waterdruk te controleren. Na het ontluchten daalt de druk. Als je begint met al een lage druk, valt de ketel mogelijk direct uit op een storingsmelding.
- Van boven naar beneden werken. Begin altijd beneden en werk omhoog, niet andersom.
- Ventiel te ver opendraaien. Een kwartslag is genoeg. Te ver opendraaien kan het ventiel beschadigen of het dopje verwijderen, waarna het water er met kracht uitspuit.
- Bijvullen vergeten na ontluchten. Zonder bijvullen na het ontluchten kan de druk te laag zijn voor normaal ketelfunctioneren.
Radiatortypen en bijzondere situaties
Niet elke radiator heeft een traditioneel ontluchtingsventiel. Designradiatoren, vloerverwarming en warmtepompsystemen vragen soms om een andere aanpak.
Bij vloerverwarming zit het ontluchtingspunt doorgaans bij de verdeler in een kast of technische ruimte. Hier vind je per groep een aparte ontluchtingsschroef. Werk groep voor groep en controleer de druk na elke ontluchte groep, zodat je niet te diep in de min komt.
Bij een warmtepompinstallatie gelden andere drukwaarden dan bij een traditionele cv-ketel. Raadpleeg altijd de handleiding of vraag de installateur. Pompinstallaties zijn gevoeliger voor te lage druk; een foutief bijgevulde installatie kan de pomp beschadigen en de garantie doen vervallen.
Heb je een oudere installatie met gietijzeren radiatoren? Die hebben grotere inwendige volumes en bevatten daardoor meer lucht. Ze hebben soms meerdere ontluchtingspunten per radiator. Merkt je dat de druk na ontluchten snel weer zakt, dan kan er een microlekje zijn in een oud koperen verbindingsstuk. ISSO-richtlijnen schrijven voor dat cv-installaties ouder dan 15 jaar periodiek worden gecontroleerd op corrosie en slijtage door een erkend installateur.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik radiatoren ontluchten?
In de meeste woningen is één keer per jaar voldoende, bij voorkeur aan het begin van het stookseizoen in september of oktober. Hoor je tussentijds gorgelende geluiden of wordt een radiator ongelijkmatig warm, dan ontlucht je direct.
Wat is de juiste waterdruk voor mijn cv-ketel?
De aanbevolen druk is 1,5 tot 2 bar bij een koude installatie. Bij een warme installatie (terwijl de verwarming aan staat) mag de druk iets hoger zijn, tot maximaal 2,5 bar. Controleer ook de handleiding van je ketel — sommige fabrikanten hanteren iets andere waarden.
Mag ik zelf de cv-ketel bijvullen?
Ja, bijvullen via de vulkraan of vulslang is onderhoud dat je zelf mag uitvoeren. Het gaat om koude wateraansluiting — geen gas of elektra. Moet je echter heel vaak bijvullen (meer dan eens per maand), dan wijst dat op een onderliggend probleem dat een erkend cv-monteur moet beoordelen.
Waarom wordt mijn radiator maar half warm na ontluchten?
Als de radiator na ontluchten nog steeds gedeeltelijk koud is, kan er een probleem zijn met de thermostaat op de radiator (vastgelopen pin), een dichtgeslibd inwendig circuit of een hydraulisch disbalans in de installatie. Laat een cv-monteur de installatie doorlopen.
Kan ik schade aanrichten door ontluchten?
Mits je het ventiel niet verder dan een halve slag opendraait en direct sluit zodra er water uitkomt, is de kans op schade minimaal. Zorg voor een doekje en een emmer en werk rustig. Oudere radiatoren kunnen een brozer ventiel hebben — gebruik dan extra voorzichtigheid.
Wat als ik geen ontluchtingssleuteltje heb?
Sommige ventielen kunnen met een platte schroevendraaier worden bediend. Moderne radiatoren hebben soms een ventiel met handgreep. Kijk goed welk type ventiel jouw radiator heeft voordat je begint. Ontluchtingssleuteltjes zijn voor een paar euro verkrijgbaar bij elke bouwmarkt.
Werkzaamheden aan de gasleiding of het inwendige van de cv-ketel laat je altijd over aan een SCIOS-gecertificeerd monteur. ISSO (Instituut voor Studie en Stimulering van Onderzoek op het gebied van gebouwinstallaties) geeft richtlijnen voor onderhoud van verwarmingsinstallaties. Bij twijfel over de staat van je ketel of expansievat vraag je een erkend bedrijf om een inspectie.